16 de martzu de su 1244, in Montsegur, "Prat dels cremats": ammentu de sos 200 Càtaros otzitanos brusiados

Su 16 de martzu chi benit at a torrare, in su Prat dels Cremats (su “Pradu de sos Brusiados”) s’ammentu de s’assèdiu de Montsegur e de su martìriu de prus de dughentos Càtaros otzitanos brusiados in unu fogarone a pustis de sa resa de su casteddu, defensadu finas a tando dae pagas deghinas de milìtzias contra a un’esèrtzitu de unas cantas mìgias de Crusados. Deghe meses de resistèntzia cumintzada in su mese de maju de su 1243, cuncruida in su mese de martzu de s’annu in fatu.
Su fogarone de Montsegur, contadu a s’ispissu e tzitadu comente episòdiu tzentrale de sa Crusada contra sos Càtaros (prus nòida comente Crusada contra a sos Albigesos), pilisada dae su papa Innotzentzu III in su 1209, nde fiat istadu, imbetzes, su sellu finale, in un’època in ue sos tribunales de s’Incuisitzione, fundada dae Santu Domìnighe, fiant giai in òpera e cun efetos prus devastantes contra a sa sotziedade otzitana. Àteras tragèdias l’aiant pretzèdidu: s’assachigiadura de Béziers, sos fogarones de Minerves, de Lavaur, etc…

Obietivu de sos Crusados, e de su Papa, fiat de bìnchere un’eresia, chi si proponiat comente alternativa a sa Crèsia de Roma, e de nche burrare sos printzipados otzitanos chi la sustentaiant, o, in manera simple, la bajulaiant (Tolosa, Carcassonne, Foix). Totu custu finas in profetu de su rennu de Frantza, duncas de sa Frantza de su nord e de sos barones suos, innorantes ma gherreris de vàllia, in disìgiu de terras e de tzitades, chi aiant tentu ampra manu contra a sos printzìpes otzitanos, cultos, amantes de sa poesia e de sa bellesa, grandu metzenates de trovatdore, a bias trovadores issos matessi, ma inadeguados in contu de gherra.

Pro unos cantos aspetos, sa cunchista de sas terras otzitanas currispondet a sa cunchista ispagnola in sas Amèricas, a sos barones pòveros de terras ma gulosos e ingulimados a sas richesas, gherrianos e crueles chi, atràidos dae sas richesas de sos impèrios de sos Incas e de sos Aztecos (e de sa promissa de su Papa de sarvesa in s’àteru mundu) aiant cunchistadu terras istremenadas, isperdende·nde pòpulos e culturas.

In Montsegur, in mesu de sos assediantes in pees de sa pigada de su monte no agatamus petzi Frantzesos de oil, ma finas guascones, limosinos, alverniatos, delfinesos, proventzales, est a nàrrere gente de limba de oc. Duncas, no est giustu a cunsiderare s’assèdiu un’iscontru intre Frantzesos e Otzitanos. O de carculare sos Otzitanos ischierados cun sos Crusados comente traitores de su pòpulu issoro. In pagos faeddos, Montsegur non est istadu un’episòdiu de una gherra de resistèntzia natzionale, ma est istadu una cosa bastante prus cumplessa. Custu eventu, sende gasi, colende sos sèculos, est devènnidu unu de sos sìmbulos de sa pòpulu otzitanu: “Prima, temps de renaissença, Montsegur, font d’esperanças novèlas”. “Beranu, tempus de renàschida, Montsegur, bena de isperos noos”, iscriet s’invitu de una de sas siglas otzitanas —Occitania e Libertat — a sas tzelebratziones de s’anniversàriu.

Semper e cando, a nois Otzitanos, gasi comente a sos Serbos chi tzèlebrant sa derrota de su Campu de sas Mèrulas, agradat a agatare in una derrota, unu sìmbulu de unidade natzionale. De su restu, de vitòrias nde tenimus pagas, in campu militare, forsis, non nde tenimus a beru, cando chi nde podimus bantare medas in su campu de sa literadura, de sa poesia trovadòrica, chi sunt istados modellos mannos in una parte de sas limbas neo-latinas europeas.

Sa limba de oc est s’ùnica acasagiada dae Dante in sa Divina Cummèdia! Sos àteros duos sìmbulos reconnotos, atzetados e ispainados comente emblemas natzionales, sunt sa bandera ruja cun sa grughe groga, e s’innu “Se Chanta. Custa ùrtima est una melodia de amore, cumposta dae Gaston Febus, conte de Fois, cantada dae ovest a est in totu s’Otzitània, in sa manna e in sa minore (sas Baddes otzitanas in Itàlia). A pàrrere meu bastante milindrosa, pagu innu de gherra, pagu “isvèllia” pro ispabillare una natzione. Ma a nois Otzitanos, de ànimu poèticu, agradat gosi.